fa تأثیر آستاگزانتین بر درمان ضایعات و بیماری‌های عصبی تحقیقات پایه در علوم اعصاب Basic research in Neuroscience مروری Review --- Open Access, CC-BY-NC <strong>مقدمه: </strong>بیماری‌های عصبی از جمله آسیب مغزی، سرطان‌ها و بیماری‌های تخریب‌کننده عصبی (NDDs)، از علل اصلی ناتوانی در سراسر جهان به‌ویژه در میان سالمندان هستند. NDD ها گروه ناهمگنی از اختلالات را نشان می‌دهند که با تجمع پروتئین پاتولوژیک، اختلال عملکرد شبکه سیناپسی و عصبی، اختلال در پروتئوستاز، ناهنجاری‌های اسکلت سلولی، هموستاز انرژی تغییر یافته، نقص DNA و RNA، التهاب و مرگ سلول‌های عصبی مشخص می‌شوند. یکی از ویژگی‌های کلیدی NDD‌ها استرس اکسیداتیو (OS) است که به واسطه تولید بیش از حد گونه‌های اکسیژن فعال ایجاد می‌شود. آنتی اکسیدان‌ها نقش مهمی در کاهش OS و کاهش علائم بیماری‌های عصبی دارند. آستاگزانتین، یک آنتی اکسیدان قوی، به دلیل پتانسیل درمانی آن توجه را به خود جلب کرده است. آستاگزانتین که از نظر شیمیایی به‌عنوان یک کاروتنوئید زانتوفیل (C40H52O4) طبقه‌بندی می‌شود، طیف وسیعی از فعالیت‌های بیولوژیکی از جمله آنتی اکسیدان، ترمیم DNA، تحمل استرس، محافظت کننده عصبی، ضد التهاب، ضد آپوپتوز، ضد تکثیر، ضد دیابت، ضد سرطان و اثرات محافظتی پوست را نشان می‌دهد. آستاگزانتین با هدف قرار دادن سه مسیر کلیدی درگیر در تخریب عصبی- OS، التهاب و آپوپتوز- ممکن است به پیشگیری، کاهش علائم و درمان بیماری‌های عصبی کمک کند.<strong> نتیجه‌گیری:</strong> با توجه به پتانسیل درمانی قابل توجه آن، این بررسی اثرات آستاگزانتین را بر اختلالات عصبی خلاصه می‌کند و نقش آن را در محافظت عصبی و مدیریت بیماری برجسته می‌کند.<span style="font-family:"Times New Roman",serif"></span><br> &nbsp; <strong>Introduction:</strong> Neurological diseases, including brain trauma, cancers, and neurodegenerative diseases (NDDs), are leading causes of disability worldwide, particularly among the elderly. NDDs represent a heterogeneous group of disorders characterized by pathological protein accumulation, synaptic and neural network dysfunction, disrupted proteostasis, cytoskeletal abnormalities, altered energy homeostasis, DNA and RNA defects, inflammation, and neuronal cell death. A key feature of NDDs is oxidative stress (OS), driven by excessive production of reactive oxygen species. Antioxidants play a crucial role in mitigating OS and alleviating symptoms of neurological diseases. Astaxanthin, a potent antioxidant, has garnered attention for its therapeutic potential. Chemically classified as a xanthophyll carotenoid (C₄₀H₅₂O₄), astaxanthin exhibits a range of biological activities, including antioxidant, DNA repair, stress tolerance, neuroprotective, anti-inflammatory, anti-apoptotic, anti-proliferative, anti-diabetic, anti-cancer, and skin-protective effects. By targeting the three key pathways involved in neurodegeneration&mdash;OS, inflammation, and apoptosis&mdash;astaxanthin may contribute to the prevention, symptom reduction, and treatment of neurological diseases<span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:10.0pt">.</span> <strong>Conclusion: </strong>Considering its significant therapeutic potential, this review summarizes the effects of astaxanthin on neurological disorders, highlighting its role in neuroprotection and disease management.<br> &nbsp; بیماری آلزایمر, بیماری‌های تحلیل برنده عصبی, بیماری پارکینسون Alzheimer Disease, Neurodegenerative Diseases, Parkinson Disease 87 103 http://shefayekhatam.ir/browse.php?a_code=A-10-1152-1&slc_lang=fa&sid=1 Behnam Bakhtiari Moghadam بهنام بختیاری مقدم behnam2373@gmail.com 100319475328460027220 100319475328460027220 Yes Department of Food Hygiene and Quality Control, Faculty of Veterinary Medicine, Shahrekord University, Shahrekord, Iran گروه بهداشت و کنترل کیفیت مواد غذایی، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران Sadegh Shirian صادق شیریان shirian85@gmail.com 100319475328460027221 100319475328460027221 No Department of Pathology, Faculty of Veterinary Medicine, Shahrekord University, Shahrekord, Iran گروه آسیب شناسی، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران Kimia Safar Mashaie کیمیا صفرمشائی kimia8291@yahoo.com 100319475328460027222 100319475328460027222 No Department of Pathology, Faculty of Veterinary Medicine, Shahrekord University, Shahrekord, Iran گروه آسیب شناسی، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران