fa بررسی اثربخشی درمان شناختی- رفتاری بر اختلال استرس پس از سانحه، تاب‌آوری و انعطاف‌پذیری شناختی در دانش‌آموزان روانشناسی Psycology پژوهشي Research --- Open Access, CC-BY-NC <strong>مقدمه:</strong> قرار گرفتن کودکان و نوجوانان در معرض شرایط استرس‌زا و بلایای طبیعی با آسیب‌های روانی بیشتری همراه است که ناشی از تاب‌آوری و انعطاف‌پذیری کمتر آن‌ها می‌باشد و می‌تواند منجر به بروز اختلالات اضطرابی و اختلال استرس پس از سانحه شود. هدف پژوهش حاضر بررسی اثربخشی درمان شناختی- رفتاری بر اختلال استرس پس از سانحه، تاب‌آوری و انعطاف‌پذیری شناختی دانش‌آموزان شهرستان خوی، ایران بود. <strong>مواد و روش‌ها:</strong> این مطالعه از نوع نیمه‌ ازمایشی با طرح پیش‌آزمون- پس‌آزمون و گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش‌آموزان سال دوم دبیرستان شهرستان خوی در سال ۱۴۰۳ بود. با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند، ۳۰ نفر به عنوان نمونه آماری انتخاب و در دو گروه آزمایش (۱۵ نفر) و کنترل (۱۵ نفر) قرار گرفتند. گروه آزمایش در طول ۸ جلسه درمان شناختی-رفتاری (هر جلسه ۹۰ دقیقه) شرکت کرد و گروه کنترل هیچ مداخله‌ای دریافت نکرد. ابزارهای اندازه‌گیری شامل پرسشنامه اختلال استرس پس از سانحه وایس و مارمر (۱۹۹۷)، مقیاس تاب‌آوری کانر و دیویدسون (۲۰۰۳) و مقیاس انعطاف‌پذیری شناختی دنیس و وندروال (۲۰۱۰) بودند.<strong> یافته<span dir="LTR" lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt">&lrm;‌</span>ها:</strong> نتایج نشان داد درمان شناختی- رفتاری منجر به کاهش معنی‌دار علائم اختلال استرس پس از سانحه و بهبود تاب‌آوری و انعطاف‌پذیری شناختی در گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل شد.<strong> نتیجه‌گیری:</strong> بر اساس نتایج این مطالعه، درمان شناختی- رفتاری با بازسازی شناخت‌های ناکارآمد، پرداختن به افکار خودکار منفی و به‌کارگیری تمرین‌های رفتاری، به نظر می‌رسد که علائم اختلال استرس پس از سانحه را کاهش داده و تاب‌آوری و انعطاف‌پذیری شناختی دانش‌آموزان را افزایش می‌دهد.<br> &nbsp; <strong>Introduction: </strong>Exposure to stressful conditions and natural disasters in children and adolescents is associated with more psychological damage due to lower resilience and flexibility, which can lead to the emergence of anxiety disorders and post-traumatic stress disorder. The present study aimed to investigate the effectiveness of cognitive-behavioural therapy on post-traumatic stress disorder, resilience, and cognitive flexibility of students in Khoy, Iran. <strong>Materials and Methods:</strong> The present study was a quasi-experimental study with a pre-test-post-test design with a control group. The statistical population of this study included all second-year high school students in Khoy, Iran, in the year 1403. Using purposive sampling, 30 people were selected as a statistical sample and were placed in two experimental and control groups (15 people in each group). The experimental group received cognitive-behavioural therapy during 8 sessions (each session 90 minutes), and the control group did not receive any intervention. Measurement tools included the Weiss and Marmer Posttraumatic Stress Disorder Questionnaire (1997), Connor and Davidson Resilience (2003), and Dennis and Vanderwaal Cognitive Flexibility (2010). <strong>Results:</strong> The results showed that cognitive-behavioural therapy led to a significant reduction in posttraumatic stress symptoms and improvements in resilience and cognitive flexibility in the experimental group compared to the control group. <strong>Conclusion: </strong>According to the results of this study, cognitive-behavioural therapy appears to reduce symptoms of posttraumatic stress disorder and enhance students&#39; resilience and cognitive flexibility by restructuring dysfunctional cognitions, addressing negative automatic thoughts, and incorporating behavioral exercises.<br> &nbsp; آسیب روانی, مداخله بحران, روان‌درمانی, نوجوانان Psychological Trauma, Crisis Intervention, Psychotherapy, Adolescent 12 22 http://shefayekhatam.ir/browse.php?a_code=A-10-1191-1&slc_lang=fa&sid=1 Khadijeh Shahriaryfar خدیجه شهریاری فر shahriaryfar.kh@gmail.com 100319475328460028813 100319475328460028813 No Department of Psychology, Faculty of Medical Sciences, Tabriz Branch, Islamic Azad University, Tabriz, Iran گروه روانشناسی، داشکده علوم پزشکی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران Shervin Mohammadi شروین محمدی mshervin23@gmail.com 100319475328460028814 100319475328460028814 Yes Department of Psychology, Tabriz Branch, Islamic Azad University, Tabriz, Iran گروه روانشناسی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران