fa اثربخشی توانبخشی شناختی مبتنی‌بر رایانه بر بهبود عملکرد شناختی، توجه انتخابی و توجه پایدار در بیماران مبتلا به اختلال اسکیزوفرنی روانشناسی Psycology پژوهشي Research --- Open Access, CC-BY-NC <strong>مقدمه: </strong>اسکیزوفرنی یک اختلال روانپزشکی مزمن است که با اختلالات جدی در تفکر، ادراک و رفتار مشخص می‌شود و به طور قابل توجهی بر عملکرد شناختی بیماران تأثیر می‌گذارد. نقایص شناختی در افراد مبتلا به اسکیزوفرنی می‌تواند کارکردهای روزمره و توانایی‌های اجتماعی آنان را مختل کند. هدف پژوهش حاضر بررسی اثربخشی توانبخشی شناختی مبتنی بر رایانه در بهبود عملکرد کلی شناختی، توجه انتخابی و توجه پایدار بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی بود. <strong>مواد و روش‌ها: </strong>این پژوهش نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون- پس‌آزمون- پیگیری و گروه گواه اجرا شد. جامعه آماری شامل بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی بستری در مراکز درمان و توانبخشی روانپزشکی شهر اردبیل بود. از میان آنان، ۳۰ نفر به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و به‌طور تصادفی در گروه آزمایش و گواه گمارده شدند. گروه آزمایش طی دوازده جلسه ۴۵ دقیقه‌ای (سه جلسه در هفته) مداخله توانبخشی شناختی مبتنی بر رایانه با استفاده از نرم‌افزار Captain&rsquo;s Log را دریافت کرد، در حالی‌که گروه گواه هیچ مداخله‌ای دریافت نکرد. برای سنجش متغیرهای پژوهش از آزمون ارزیابی شناختی مونترال، نسخه‌های رایانه‌ای آزمون استروپ ساده و آزمون عملکرد مداوم در سه مرحله پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری استفاده شد. <strong>یافته‌ها:</strong> نتایج نشان داد توانبخشی شناختی مبتنی بر رایانه منجر به بهبود عملکرد کلی شناختی و مؤلفه‌های توجه پایدار در گروه آزمایش نسبت به گروه گواه گردید. همچنین تغییراتی در الگوی توجه انتخابی مشاهده شد، هرچند این تغییرات نسبت به توجه پایدار کمتر برجسته بودند. <strong>نتیجه‌گیری:</strong> یافته‌ها حاکی از آن است که توانبخشی شناختی مبتنی بر رایانه می‌تواند به‌عنوان یک مداخله مکمل مؤثر برای ارتقای عملکرد شناختی و برخی جنبه‌های توجه در بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی به‌کار رود.<br> &nbsp; <strong>Introduction: </strong>Schizophrenia is a chronic psychiatric disorder characterized by severe disturbances in thinking, perception, and behavior, significantly impacting cognitive functioning. Cognitive deficits in individuals with schizophrenia can adversely affect their everyday functioning and social abilities. The present study aimed to examine the effectiveness of computer-based cognitive rehabilitation in improving overall cognitive performance, selective attention, and sustained attention in patients with schizophrenia. <strong>Materials and Methods:</strong> This semi-experimental study employed a pretest-posttest-follow-up design with experimental and control groups. The statistical population consisted of individuals diagnosed with schizophrenia who were hospitalized in psychiatric treatment and rehabilitation centers in Ardabil, Iran. A total of 30 participants were selected using purposive sampling and were randomly assigned to the experimental and control groups. The experimental group received twelve 45-minute sessions (three sessions per week) of computer-based cognitive rehabilitation using the Captain&rsquo;s Log software. The control group received no intervention. To assess the study variables, the Montreal Cognitive Assessment, computerized versions of the Simple Stroop Test, and Continuous Performance Test were administered across three phases (pretest, posttest, and follow-up).<strong> Results:</strong> The findings indicated that computer-based cognitive rehabilitation led to improvements in overall cognitive functioning and components of sustained attention in the experimental group compared to the control group. Changes were also observed in the pattern of selective attention between these groups, although these changes were less prominent compared to those in sustained attention. <strong>Conclusion: </strong>The results suggest that computer-based cognitive rehabilitation can serve as an effective complementary intervention for enhancing cognitive performance and certain aspects of attention in patients with schizophrenia.<br> &nbsp; پلاستیسیته نورونی, آزمون‌های روان‌عصبی,اختلالات عصب‌شناختی, اختلالات روانی, درمان Neuronal Plasticity, Neuropsychological Tests, Neurocognitive Disorders, Mental Disorders, Therapeutics 23 39 http://shefayekhatam.ir/browse.php?a_code=A-10-1212-1&slc_lang=fa&sid=1 Akbar Atadokht اکبر عطادخت ak_atadokht@yahoo.com 100319475328460028844 100319475328460028844 No Department of Psychology, Faculty of Educational Sciences and Psychology, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران Mahdis Alaei Kalajahi مهدیس اعلائی کلجاهی mahdisalaeikl@gmail.com 100319475328460028845 100319475328460028845 Yes Department of Psychology, Faculty of Educational Sciences and Psychology, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران Parviz Porzoor پرویز پرزور p.porzoor@gmail.com 100319475328460028846 100319475328460028846 No Department of Psychology, Faculty of Educational Sciences and Psychology, Mohaghegh Ardabili University, Ardabil, Iran گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران