fa نقش مسیر پیام‌رسانی Notch در گلیوما: مکانیسم‌ها، کاربردهای درمانی و چالش‌ها تحقیقات پایه در علوم اعصاب Basic research in Neuroscience مروری Review --- Open Access, CC-BY-NC <strong>مقدمه:</strong> گلیوماها شایع‌ترین تومورهای اولیه مغز محسوب می‌شوند و در این میان، گلیوبلاستوما (GBM) تهاجمی‌ترین زیرگروه آن‌ها است که با بقای متوسط ۱۲ تا ۱۵ ماه و میزان بالای عود شناخته می‌شود. ناهمگنی ژنتیکی گسترده، رشد تهاجمی و حضور سلول‌های بنیادی گلیوما (GSCs) از مهم‌ترین عوامل مؤثر در مقاومت درمانی به شمار می‌روند. مسیر پیام‌رسانی Notch که تنظیم‌کننده‌ای کلیدی در فرایندهای تمایز سلولی، تکثیر و حفظ ویژگی‌های بنیادی سلول‌ها است، در گلیوما دچار اختلال تنظیمی شده و عملکردی وابسته به زمینه از خود نشان می‌دهد. این مسیر از طریق برهم‌کنش با شبکه‌های پیام‌رسانی PI3K/AKT، Wnt و HIF-1&alpha; و همچنین تنظیم توسط &nbsp;RNAهای غیرکدکننده، در پیشرفت تومور و مقاومت به درمان نقش دارد. <strong>نتیجه‌گیری: </strong>اگرچه مطالعات پیش‌بالینی نشان داده‌اند که مهار مسیر پیام‌رسانی Notch می‌تواند تکثیر سلول‌های بنیادی گلیوما را کاهش دهد، شواهد بالینی موجود همچنان عمدتاً در مرحله اثبات مفهوم قرار دارند و با محدودیت‌هایی از جمله سمیت دارویی، ناهمگنی تومور و موانع عبور از سد خونی&ndash; مغزی مواجه هستند. درک عمیق‌تر از تعاملات مولکولی مبتنی بر Notch و توسعه راهبردهای درمانی ترکیبی و شخصی‌سازی‌شده می‌تواند فرصت‌های نوینی برای افزایش اثربخشی درمان و بهبود پیش‌آگهی بیماران مبتلا به گلیوما فراهم سازد.<span style="font-family:&quot;B Nazanin&quot;"></span><br> &nbsp; <strong>Introduction: </strong>Gliomas are the most common primary brain tumors, with glioblastoma (GBM) representing the most aggressive subtype, characterized by a median survival of 12&ndash;15 months and a high recurrence rate. Extensive genetic heterogeneity, invasive growth, and the presence of glioma stem cells (GSCs) are major contributors to therapeutic resistance. The Notch signaling pathway, a key regulator of cell differentiation, proliferation, and stemness, is dysregulated in glioma and exhibits context-dependent functions. Through crosstalk with the PI3K/AKT, Wnt, and HIF-1&alpha; signaling networks, as well as modulation by non-coding RNAs, Notch contributes to tumor progression and treatment resistance. <strong>Conclusion:</strong> Although preclinical studies indicate that inhibition of Notch signaling can reduce GSC proliferation, current clinical evidence remains largely at the proof-of-concept stage and is limited by toxicity, tumor heterogeneity, and blood&ndash;brain barrier constraints. A deeper understanding of Notch-centered molecular interactions and the development of combination and personalized therapeutic strategies may provide new opportunities to enhance treatment efficacy and improve patient prognosis in glioma.<br> &nbsp; نئوپلاسم‌های مغزی, انتقال پیام سلولی, ریزمحیط تومور, مقاومت دارویی Brain Neoplasms, Signal Transduction, Tumor Microenvironment, Drug Resistance 0 0 http://shefayekhatam.ir/browse.php?a_code=A-10-36-6&slc_lang=fa&sid=1 Arezou eshaghabadi niasari آرزو اسحق آبادی نیاسری a.eshaghabadi@gmail.com 100319475328460030023 100319475328460030023 No Shefa Neuroscience Research Center, Khatam Alanbia Hospital, Tehran, Iran مرکز تحقیقات علوم اعصاب شفا، بیمارستان خاتم الانبیاء، تهران، ایران ali gorji علی گرجی gorjial@uni-muenster.de 100319475328460030024 100319475328460030024 Yes a. Shefa Neuroscience Research Center, Khatam Alanbia Hospital, Tehran, Iran. b. Epilepsy Research Center, Department of Neurosurgery, Münster University, Münster, Germany. الف. مرکز تحقیقات علوم اعصاب شفا، بیمارستان خاتم الانبیاء، تهران، ایران. ب. مرکز تحقیقات صرع، گروه جراحی مغز و اعصاب، دانشگاه مونستر، مونستر، آلمان.