fa مقایسه اثربخشی سرترالین، تحریک جریان مستقیم فراجمجمه‌ای و ترکیب آن‌ها در اختلال استرس پس از سانحه در جانبازان تحقیقات پایه در علوم اعصاب Basic research in Neuroscience پژوهشي Research --- Open Access, CC-BY-NC <strong>مقدمه:</strong> یکی از شایع‌ترین مشکلات سلامت در قربانیان جنگ ایران و عراق، اختلال استرس پس از سانحه است. با وجود مزایای مهارکننده‌های بازجذب سروتونین به‌عنوان درمان‌های دارویی خط اول برای اختلال استرس پس از سانحه، تعداد زیادی از بیماران هنوز به درمان‌های مؤثرتری نیاز دارند. هدف پژوهش حاضر مقایسه اثربخشی سرترالین، تحریک جریان مستقیم فراجمجمه‌ای و درمان ترکیبی (تحریک جریان مستقیم فراجمجمه‌ای و سرترالین) در تسکین علایم اختلال استرس پس از سانحه در جانبازان در تهران، ایران بود. <strong>مواد و روش‌ها:</strong> پژوهش حاضر یک مطالعه نیمه‌آزمایشی، شامل پیش‌آزمون -پس‌آزمون، گروه کنترل و پیگیری سه ماهه بود. جامعه آماری این پژوهش، جانبازانی بودند که در تهران در سال 1397 زندگی می‌کردند. 68 جانباز با روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند و سپس به صورت تصادفی به گروه‌های کنترل و آزمایش تقسیم شدند. گروه اول، درمان با سرترالین، گروه دوم، درمان با تحریک جریان مستقیم فراجمجمه‌ای و گروه سوم، درمان ترکیبی دریافت کردند. چک لیست اختلال استرس پس از سانحه (PCL-5) به‌عنوان ابزار پژوهش استفاده شد. <strong>یافته‌ها:</strong> همه روش‌های درمانی در کاهش علایم در بیماران مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه مؤثر بودند. در مرحله پس‌آزمون و پیگیری بین نمرات&nbsp;&nbsp;PCL-5 بین گروه سرترالین، تحریک جریان مستقیم فراجمجمه‌ای و درمان ترکیبی در مقایسه با گروه کنترل تفاوت معنی‌داری وجود داشت. درمان ترکیبی (سرترالین و تحریک جریان مستقیم فراجمجمه‌ای) اثربخشی و ماندگاری قابل توجه‌تری را نشان داد. <strong>نتیجه‌گیری:</strong> درمان ترکیبی با سرترالین و تحریک جریان مستقیم فراجمجمه‌ای می‌تواند به‌عنوان یک روش کارآمد و مؤثر، در کاهش علایم اختلال استرس پس از سانحه در جانبازان مورد استفاده قرار گیرد. <strong>Introduction:</strong> Traumatic Stress Disorder (PTSD) is one of the most prevalent health problems in the victims of the Iran-Iraq war. Despite many advantages of the administration of selective serotonin reuptake inhibitors, as the first-line treatment of PTSD, a large number of the patients still need more effective therapies. The purpose of this study was to comparison of the effectiveness of sertraline, transcranial direct stimulation current (TDCS), and the combined treatment (TDCS and sertraline) to relieve the symptoms of PTSD in the veterans in Tehran, Iran. <strong>Materials and Methods:</strong> The current study was a semi-experimental study including pre- and post-tests, a control group, and three-month follow-up. The population of study was veterans who lived in Tehran in 2018. 68 veterans were selected by purposive sampling method and then randomly divided to control and experimental groups. The first group was treated with sertraline, the second group received TDCS, and the third group treated with the combined treatment. The PTSD Checklist for DSM-5(PCL-5) was used as a research tool. <strong>Results:</strong> All of the treatment approaches were effective in reduction of symptoms in patients with PTSD. In the post-test and follow-up phase, there was a significant difference in PCL-5 scores between sertraline, TDCS, and combined treatment in comparison with the control group. Combined treatment (TDCS and sertraline) have shown a significantly higher and persistence effectiveness. <strong>Conclusion:</strong> Combined treatment with TDCS and sertraline can be used as an efficient and effective approach to reduce PTSD symptoms in veterans. تحریک جریان مستقیم فراجمجمه‌ای, سرترالین, جانبازان, اختلالات ناشی از جنگ Transcranial Direct Current Stimulation, Sertraline, Veterans, Combat Disorders 51 62 http://shefayekhatam.ir/browse.php?a_code=A-10-24-1390&slc_lang=fa&sid=1 Shabnam Sarhadi شبنم سرحدی 100319475328460019725 100319475328460019725 No Department of Psychology, Factuly of Literature, Humanities and Social Science, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran گروه روانشناسی، دانشکده ادبیات، علوم انسانی و اجتماعی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Fatemeh Ghaemi فاطمه قائمی ghaemifatemeh@yahoo.com 100319475328460019726 100319475328460019726 Yes Ministry of Health and Medical Education, Deputy of Health, Tehran, Iran وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، معاونت سلامت، تهران، ایران Fariborz Dortaj فریبرز درتاج 100319475328460019727 100319475328460019727 No Department of Educational Psychology, Faculty of Psychology and Educational Sciences, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran گروه روانشناسی تربیتی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران Ali Delavar علی دلاور 100319475328460019728 100319475328460019728 No Department of Educational Psychology, Faculty of Psychology and Educational Sciences, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran گروه روانشناسی تربیتی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران